Oma, welke kerstliedjes luisterde jij vroeger?

Oma, welches Lied lief bei dir früher an Weihnachten?

Hoe luisterden opa en oma vroeger naar muziek? Welke kerstliedjes kennen papa en mama nog uit hun jeugd? En hoe geven we die herinneringen door aan onze kinderen? Een muzikale reis door de familie, met vragen, verhalen en een idee om herinneringen vast te leggen.

‘Dat luisterden wij vroeger ook altijd!’

Misschien herken je dat moment.

Op de radio klinkt een kerstliedje. Oma neuriet ineens mee en zegt: ‘Ach, dat zongen we vroeger altijd op kerstavond.’

En je kind vraagt: ‘Vroeger? Toen jij klein was?’

En ineens ontstaat er een verhaal dat anders misschien nooit verteld was.

Over kerst bij de overgrootouders. Over koekjes bakken in een piepkleine keuken. Over een lied dat ieder jaar gezongen werd, ook al kende niemand de tekst helemaal.

Muziek kan zulke herinneringen oproepen. Soms zijn de eerste noten genoeg om weer te weten hoe kerst vroeger rook, klonk en voelde.

Maar welke muziek hoort eigenlijk bij jullie familieverhaal?

Hoe luisterden opa en oma vroeger naar muziek?

Tegenwoordig zoeken we een liedje op onze smartphone en kunnen we er een paar seconden later naar luisteren.

Dat is niet altijd zo geweest.

Afhankelijk van waar en wanneer opa en oma opgroeiden, zag muziek luisteren er heel anders uit.

Toen de radio nog iets bijzonders was

In veel gezinnen kwam muziek vroeger vooral uit de radio.

Je kon niet zomaar elk liedje kiezen. Je wachtte tot het gedraaid werd. En als je favoriete nummer voorbijkwam, luisterde je extra aandachtig.

Misschien werd er ondertussen gekookt, geknutseld of de kerstboom versierd.

Vraag eens: ‘Oma, luisterden jullie vroeger samen naar de radio?’

Vinylplaten: een liedje opzetten

Een plaat uit de hoes halen, voorzichtig op de platenspeler leggen en de naald laten zakken: het was een klein ritueel.

En als de plaat afgelopen was, moest iemand opstaan.

Misschien weet opa nog wat zijn eerste eigen plaat was. Of welke kerstmuziek er bij zijn ouders in de woonkamer klonk.

Cassettebandjes: opnemen, terugspoelen en opnieuw luisteren

Voor veel vaders, moeders en grootouders hoorden cassettebandjes bij hun jeugd.

Je kon je favoriete liedjes opnemen, luisterverhalen verzamelen en zelf mixtapes maken.

En als de tape in de knoop raakte? Dan hielp soms een potlood om hem terug te spoelen.

Alleen al dat idee vinden veel kinderen tegenwoordig grappig.

Cd's en streaming: ineens is elk liedje beschikbaar

Later kwamen cd's, draagbare cd-spelers en uiteindelijk muziek op de smartphone.

Nu kunnen kinderen hun favoriete verhalen en liedjes steeds opnieuw luisteren. Met de wobie box kunnen ze bovendien zelf kiezen wat ze willen horen.

Wat vooral veranderd is, is dus de techniek.

Wat hetzelfde is gebleven? Het plezier om een lievelingsliedje nog een keer te horen.

En nog een keer.

En misschien meteen een derde keer.

Welke kerstliedjes horen bij jullie familie?

Niet ieder gezin heeft hetzelfde kerstliedje.

Bij de een is het ‘O Tannenbaum’. Bij een ander roept ‘Last Christmas’ meteen herinneringen op aan autoritjes naar opa en oma. En weer een ander gezin heeft een lied dat buiten de familie bijna niemand kent.

Misschien zingen jullie helemaal niet. Maar staat tijdens het kerstkoekjes bakken ieder jaar dezelfde playlist aan.

Er bestaat geen goed of fout kerstliedje voor je familie.

Het verhaal erachter maakt het bijzonder.

Vijf vragen voor jullie muzikale kerstreis:

  1. Welk liedje doet je meteen denken aan kerst toen je klein was?

  2. Wie koos vroeger bij jullie thuis de muziek?

  3. Zongen jullie met kerst samen?

  4. Welk liedje kende je als kind helemaal uit je hoofd?

  5. Is er een liedje dat je nu nog net zo graag hoort als vroeger?

De antwoorden hoeven helemaal niet uitgebreid te zijn.

Soms is één zin genoeg: ‘Dit liedje zong mijn moeder altijd tijdens het bakken.’

En ineens kent je kind weer een klein stukje familiegeschiedenis.

Een kerstplaylist voor drie generaties

Wat als dit jaar niet alleen de volwassenen de kerstmuziek uitkiezen?

Elke generatie mag drie liedjes toevoegen:

Opa en oma kiezen liedjes uit hun jeugd.

Papa en mama kiezen muziek die hen aan hun eigen kerstvieringen doet denken.

De kinderen kiezen wat ze op dit moment het allerliefst horen.

Zo ontstaat een playlist met waarschijnlijk een bonte mix.

Misschien volgt op een traditioneel kerstlied een popnummer uit de jaren negentig. Daarna komt een kinderliedje dat momenteel iedere dag aan moet.

Juist die afwisseling maakt het bijzonder.

Deze playlist hoeft namelijk niet stijlvol te zijn. Hij moet klinken als jullie gezin.

En terwijl jullie luisteren, kunnen jullie vertellen waarom juist deze liedjes zijn gekozen.

Als oma's stem een kerstherinnering wordt

Er is nog een mooie manier om familieverhalen te bewaren: met een korte spraakopname.

Misschien woont oma wat verder weg. Misschien zien jullie opa niet zo vaak. Of misschien willen jullie gewoon een verhaal bewaren dat anders ooit vergeten wordt.

Dan kunnen jullie samen een korte herinnering opnemen.

Bijvoorbeeld:

‘Weet je welk liedje ik als kind met kerst het liefst hoorde? Mijn moeder zong altijd “O du fröhliche” terwijl we de boom versierden. En ieder jaar mocht ik de ster helemaal bovenop zetten. Dat vond ik het mooiste moment.’

Met de opnamefunctie van de wobie box kun je zo'n persoonlijk bericht opnemen, zodat je kind er later opnieuw naar kan luisteren.

Misschien vertelt opa een kerstverhaal van vroeger. Misschien zingt oma een paar regels van haar lievelingslied. Of mama vertelt welk luisterverhaal ze als kind steeds opnieuw wilde horen.

Het hoeft niet perfect te klinken.

Integendeel: juist het gelach, de kleine stiltes en die vertrouwde stem maken zo'n opname persoonlijk.

Kerst klinkt niet overal hetzelfde

En soms gaat zo'n muzikale reis niet alleen door de generaties heen, maar ook over landsgrenzen.

Misschien groeide oma op in Nederland. Opa herinnert zich kerst in Italië. Of mama woonde als kind in Zweden.

Dan komen er bij de familieverhalen ook heel andere liedjes en tradities.

Hoe klinkt kerst eigenlijk in andere Europese landen? Welke liedjes kennen kinderen in Scandinavië, de Benelux of rond de Middellandse Zee?

Een mooie vraag voor de volgende familiemiddag, en een muzikale reis waar we bij Wissen & Wir nog uitgebreider op terugkomen.

Niet elk cadeau hoeft ingepakt te zijn

Bij kerst denken we al snel aan verlanglijstjes, pakjes en cadeaupapier.

Maar sommige dingen die we doorgeven, passen in geen enkele doos.

Een liedje waar oma als kind al dol op was.

Een verhaal over papa's eerste kerstfeest.

Of een opname waarop opa iets vertelt en tussendoor zelf moet lachen om zijn herinnering.

Misschien is dat juist een mooi idee voor deze kerst: niet alleen nieuwe herinneringen maken, maar ook oude met elkaar delen.

En wie weet?

Misschien vraagt je kind bij het volgende kerstliedje helemaal uit zichzelf:

‘Oma, ken jij dit nog van vroeger?’